تشیع در آفریقا

  • کد خبر: 2822
  • منبع خبر: کتاب «شیعه در آفریقا»

خلاصه روند تاریخی ورود و گسترش معارف اهل بیت علیهم السلام در قاره آفریقا را می توان در چهار مرحله بیان کرد.


همراه با گسترش اسلام در آفریقا، معارف اهل بیت علیهم السلام نیز به این قاره راه یافت که روند تاریخی ورود و گسترش آن را می توان در چهار مرحله بیان کرد:

1- تشکیل دولت های شیعی در شمال آفریقا.

2- مهاجرت شیعیان خوجه اثنی عشری هندی تبار به شرق آفریقا.

3- مهاجرت شیعیان لبنانی به غرب آفریقا.

4- پیروزی انقلاب اسلامی ایران و پیدایش جنبش های بومی شیعی در کشورهای مختلف آفریقایی.

در مرحله اول آموزه های شیعی برای نخستین بار توسط شماری از مجاهدان مسلمان در قرن اول هجری به شمال آفریقا وارد شد، زیرا در میان لشگر مسلمانان گروهی از تابعین و عرب های عراقی و یمنی حضور داشتند که از دوستداران اهل بیت علیهم السلام به شمار می رفتند؛ گرچه نخستین حضور جدی شیعیان در آفریقا به تشکیل دولت ادریسیان در مغرب به رهبری سادات حسنی باز می گردد. سپس بزرگ ترین دولت شیعی شمال آفریقا به دست فاطمیان اسماعیلی مذهب در اواخر قرن سوم با مرکزیت مغرب تشکیل شد و این دولت توانست به سرعت گسترش یابد و با تصرف مصر و لیبی تمام شمال آفریقا را تحت کنترل خود درآورد. حکومت فاطمیان تا سال 567ق در مصر ادامه داشت و در این مدت داعیان اسماعیلی تلاش زیادی برای تبلیغ تشیع انجام دادند، اما با سقوط دولت فاطمی و کشتار بی رحمانه شیعیان به دست صلاح الدین ایوبی و دیگر حاکمان ضد شیعه شمال آفریقا، نخستین دوره تاریخ حضور تشیع در آفریقا به پایان رسید.

مرحله دوم و سوم ورود تشیع به آفریقا، به اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادی برمی گردد که شیعیان خوجه اثنی عشری هندی به کشورهای شرق آفریقا همچون تانزانیا، کنیا، اوگاندا، ماداگاسکار و جزیره موریس وارد شدند و شیعیان عرب لبنانی نیز به کشورهای غرب آفریقا همچون سنگال، سیرالئون، نیجریه، مالی، ساحل عاج و گینه کوناکری مهاجرت کردند و جماعت ها و موسسات دینی خود را بنیان گذاردند. حضور این جماعت ها در کشورهای مختلف آفریقایی، گرچه تا حدی زمینه آشنایی بومیان با مذهب اهل بیت: را فراهم آورد ولی انزواگرایی، تمرکز بر امور اقتصادی و کم توجهی آن ها به تبلیغ دینی، مذهب شیعه آن چنان که باید نتوانست در میان بومیان آفریقایی گسترش یابد.

سومین مرحله و اوج گسترش تشیع در آفریقا با پیروزی انقلاب اسلامی در ایران و تحت تاثیر سخنان و شخصیت حضرت امام خمینی(ره) آغاز شد. این انقلاب بزرگ مردمی و آرمان های اسلامی و انسانی آن، از همان آغاز مردم استعمارزده و محروم آفریقا را به خود جلب کرد. با تثبیت نظام اسلامی در ایران، تبلیغ و گسترش مکتب اهل بیت علیهم السلام در خارج از کشور مورد توجه مسئولان و موسسات دینی قرار گرفت و با تاسیس مراکز آموزشی و مدارس دینی بسیاری از بومیان آفریقایی به مذهب شیعه گرویدند. با ورود مبلغان بومی به عرصه تبلیغ در سال های بعد، روند گرایش به مکتب اهل بیت علیهم السلام در کشورهای مختلف آفریقایی افزایش چشمگیری یافت، از جمله میلیون ها نفر در نیجریه شیعه شدند و آن کشور را به سومین کشور شیعه در سطح جهان تبدیل کردند.

 

منبع: کتاب «شیعه در آفریقا»، سید احمد سیدمرادی، بوستان کتاب، قم، 1399، ص 74- 73.