نگاهي به تاريخچه مساجد در اتيوپي(1)

  • کد خبر: 2791
  • منبع خبر: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی

خلاصه براساس شواهد موجود، در حال حاضر بالغ بر 120 مسجد در آدیس آبابا وجود دارد که احتمال افزایش آن تا 200 باب نیز وجود دارد.


عشق به اهل بیت(ع) چیزی است که به صورت کلی در مردم اتیوپی مشاهده می‏شود. کل جمعیت این کشور در حدود 84 میلیون نفر است که از این بین چیزی حدود 60 درصد آن را مسلمانان تشکیل می‏دهند. در این میان اهل تسنن بیشترین تعداد مسلمانان را به خود اختصاص داده‏اند، اما آنها نیز همچون شیعیان به اهل بیت پیامبر (ع) عشق می‏ورزند. آنها به مسلمان بودن خود، عشق به پیامبر(ص) و عشق به اهل بیت (ع) افتخار می‏کنند.

بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران مکتب تشیع توسط حضرت امام خمینی(ره) بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران به بسیاری از کشورهای جهان خصوصاً کشورهای مسلمان انتقال پیدا کرد، که در نتیجه آن بسیاری از مسلمانان با مذهب اهل بیت(ع) و این که آنها چه کسانی هستند، آشنا شدند. کشور اتیوپی نیز اینگونه با مکتب اهل بیت(ع) آشنا شد و این آشنایی به جایی رسید که عشق به اهل بیت(ع)، همانطور که رسول اکرم(ص) آن را خواسته بود، در دل آنها جای گرفت، و حتی به فکر چاره جویی برای صیانت از این ارزش‏ها افتادند. بنابراین در طی این سالها از طریق فعالیت‏های خوب جمهوری اسلامی ایران در این کشور، مردم مکتب تشیع را درک کردند و از خود این سوال را پرسیدند که چرا ما شیعه نباشیم؟ چرا ما از پیروان اهل بیت (ع) نباشیم؟

البته گروه‏هایی علیه عاشقان و محبان اهل بیت(ع) بودند، و رشد این مکتب را مانع شده، تا از این طریق به مقابله با رشد فرهنگ و مکتب تشیع بپردازند، اما خوشبختانه عشق به حضرت رسول(ص)، امام علی(ع)، حضرت فاطمه(س)، امام حسن(ع) و امام حسین(ع) از گذشته عمیقاً در دل آنها جای داشت، طوری که در قلب های آنها نشسته و نمی‏توانند آن را فراموش کنند. به همین خاطر ما می‏بینیم که مردم اتیوپی پیوسته در مراسم‏های خود، ازدواج‏ها و مجالس خود از اهل بیت(ع) با احترام و بزرگی یاد می‏کنند.

همانگونه که می دانید کشور اتیوپی در گذشته تحت حاکمیت کلیسای ارتدکس بود، آنها خیلی سعی داشتند که مسیحیت را در این کشور رواج دهند ولی مسلمانان بواسطه ایمان قوی که به آموزه‏های اسلام داشتند نه تنها توانستند دین خود را حفظ کنند، بلکه به تربیت نسل بعد از خود پرداختند، عشق به اسلام، قرآن، حضرت خاتم و خاندان مطهرش را، در دل فرزندان خود پرورش دادند. اما در عین حال هنوز از جایگاهی قدرتمند در اجتماع برخوردار نبودند، به همین خاطر در رژیم سابق محدودیت‏هایی علیه مسلمانان اعمال شد، فرزندان آنها از آموزش منع شدند و مدارس اسلامی در مناطق مسلمان نشین را نیز تعطیل کردند.

از ابتدای قرن 21 همه چیز تغییر کرد، و با روی کار آمدن حکومت جدید، دولت فدرالی بر اساس قومیت تشکیل شد. در نتیجه‏ آن 9 ایالت فدرالی به وجود آمد که 5 ایالت آن به مسلمانان اختصاص داده شد. بنابراین مسلمانان در حال حاضر دارای حکومت محلی، رجال سیاسی، ساختمان‏های دولتی، مدارس، بیمارستان‏ها و در کل صاحب هر آن‏چیزی هستند که در گذشته از داشتن آن محروم بودند.

 متاسفانه وضعیت آموزشی زنان در این کشور وخیم است. از 15 سال پیش مرکز آموزشی حضرت فاطمه زهرا(س) برای آموزش زنان و خانواده‏های فقیر دایر گردید. وتا به حال حدود دو هزار زن مسلمان تعلیم دیده اند.

 

تاریخ ورد اسلام به اتیوپی (حبشه):

اسلام در جريان نخستين هجرت مسلمانان، قبل از آنكه به مدينه راه يابد، به حبشه وارد شد و حبشه به علت پذيرايي از مسلمانان مهاجر، از جهاد اسلامي مستثني گرديد.

اتیوپی(حبشه) کشوری مهم در تاریخ اسلام به شمار می رود که میزبان کاروان مهاجران اسلامی مکه بوده که به امر رسول خدا (ص) و با ریاست جعفر بن ابی طالب علیه السلام، اولین سفیر اسلام، به این کشور مهاجرت کرد و تعداد زیادی از مردم اتیوپی به دست او مسلمان شدند. از جمله پادشاه حبشه که رسول خدا(ص) درباره او فرمود: هیچکس نزد او مظلوم واقع نمی شود. همچنین برخی اطرافیان پیامبر که اسلام را یاری کرده اند نیز اهل حبشه بوده اند. اشخاصی همچون بلال و أم أیمن که رسول خدا درباره او فرمود: بعد از مادرم، ام أیمن مادر من است.

اولین ریشه‌های تشیع در اتيوپي به اولین روزهایی بر می‌گردد که دعوت اسلامی وارد این سرزمین شد، یعنی در زمان مهاجرت مسلمانان صدر اسلام به حبشه.

موج دوم تشيع در حبشه به عصر عباسی بازمي‌گردد. در اين دوران تاريك، گروه‌هایی از پیروان اهل‌بیت (ع) از فشارها و مظالم بنی‌عباس فرار و به حبشه هجرت کردند. آنان توانستند برخی از قبایل بت‌پرست اتیوپی را مسلمان نموده و به نزاع‌های قبیله‌ای در این منطقه پایان دهند. همچنين گفته می‌شود آغاز انفصال سرزمین‌های ارتیره و سومالی از کشور اتیوپی، به این دوران باز می‌گردد.

شیعیان فعلي اتيوپي نیز متشکل از دو گروه هستند: 1. شیعیان قدیمی 2. مستبصرين.

تعداد زيادي از شيعيان بومي اثنی عشری اين كشور در منطقه نغلی‌بورنا واقع در شمال شرق اتیوپی و 610 کیلومتری پایتخت زندگی می‌کنند.

مردم این منطقه ـ که حدود 360 کیلومتر از مرز حبشه با سومالی و 170 کیلومتر از مرز این کشور با کنیا فاصله دارد ـ از قومیت‌های گوناگون تشکیل شده‌اند که دو قومیت سومال و اورومو اکثریت مسلمانان آن را تشکیل می‌دهند.

این منطقه ـ و بالتحدید شهر شاکسو ـ سرزمین ثروتمندی است که دارای معادن طلا و جنگل‌های انبوه می باشد. به همین دلیل، مورد هدف حرکت‌های تبشیری مسیحیت و نیز تبلیغات بهاییت قرار داشته است.

شیعیان نغلی‌بورنا دارای مسجد، حسینیه، مدرسه و فعالیت‌های مذهبی هستند.

گرایش به تشیع در اتیوپی، مرهون ارتباط اهالی این کشور با شیعیان و مستبصران کنیا و تانزانیا است.

در سال‏های 1999 و 2000  تعدادی از مدارس دینی این کشور، حرکتی را برای تصحیح تلقیات نادرست از را شیعه آغاز کردند. این حرکت باعث تفاهم بیشتر مسلمانان این کشور و گرایش بیشتر مردم به سوی مذهب اهل بیت علیهم السلام گردید.

مسلمانان اتيوپي روزگاران متفاوتي را تجربه كردند و تبعيض‌ها و رنج‌ها را در كنار برابريها و شاديها در حافظه داشتند. رفتار دوستانه و جانبدارانه ايتالياي فاشيست با مسلمانان اتيوپي كه به منظور رسيدن به اهداف استراتژيك ايتاليا در منطقه بود با اعاده حكومت سلطنتي هايله سلاسی به نوعي همياري با بيگانگان تلقي گرديد و مسلمانان در انزوا و تنگناي شديدي قرار گرفتند. اين روند با انقراض حكومت سلطنتي و روي كارآمدن نظاميان چپ‌گرا دوباره تغيير كرد و حكومت جديد آزادي‌ها و امكانات زيادي را به مسلمانان اتيوپي اختصاص داد. اما مسلمانان اين كشور هنوز هم فاقد تشكيلات و زيرساخت‌هاي اساسي در سطح ملي هستند، هر چند كه نقش قابل توجهي در اداره امور كشور و سياستگزاري‌هاي داخلي و خارجي عهده‌ دار شده و جايگاه تاريخي خود را بازيافته‌اند و در مسائل مختلف داراي موضع و حضور آشكاري هستند.

 هر چند مسلمانان در طي قرون 15 تا 17 ميلادي دولت- شهرهايي مستقل در شرق فلات اتيوپي تاسيس كردند ولي به علت اختلافات قومي با يكديگر اتحاد نداشته و‌ مجبور بودند براي در امان ماندن از تهاجم حكومت مسيحي جزيه سنگيني را به حكومت حبشه بپردازند. سرانجام در دهه دوم قرن ‌16.م امام احمد بن ابراهيم الغازي تمامي اين سلطنت ها را با هم متحد كرد و طومار حكومت صليبي را در نورديد.

در سال 1529.م درآخرين شكست در برابر ارتش اتيوپي، امام احمد به جزيره‌اي در درياچه تانا گريخت و از حكومت پرتغال درخواست كمك كرد.

در سال 1543.م امام احمد در نبرد با قواي ارتش پرتغال كه به سلاحي جديد مجهز بودند، شكست خورد و با شهادت وي بار ديگر وحدت مسلمانان از ميان رفت.

مسلمانان اتیوپی در مقایسه با مسلمانان کشورهای‏ دیگر، سنتی هستند. جدای از تعداد بی‏شماری از مسلمانان که در مناطق مرتفع اتیوپی شامل ولّو (Wollo) و مناطق شمالی شوآ (Shoa) زندگی می‏کنند؛ در دامنه‏های‏ ممتد این ارتفاعات قومیت‏هایی مانند عفار (Afar)، سومالی (Somali) و بن‏شنگول (Ben Shangul) سکونت‏ دارند که اعتقاد بر این است که تماما مسلمان هستند. همچنین، عادرها (Aderes) و اکثریت اروموهای (Oromo) هرار (Harar)، باله (Bale)، عاروسی (Arussi) و جیما (Jimma) مسلمانند. این مردم برای دینشان اهمیت فراوان‏ قائلند و اسلام را راه و روش زندگی خود می‏دانند.

مردم اتیوپی علیرغم داشتن مذاهب مختلف زندگی مسالمت آمیزی را درکنار هم سپری نمودند، تعدد مساجد در کشور متوقف فیه و فقدان آمار مشخصی از این مکان های مقدس (مساجد و کلیسا ها)، ما را برآن داشت تا تعدادی از مساجد مهم اتیوپی را جهت تحقق اهداف فرهنگی انتخاب نماییم.

 شایان ذکر است براساس شواهد موجود، در حال حاضر بالغ بر 120 مسجد در آدیس آبابا وجود دارد که احتمال افزایش آن تا  200 باب نیز وجود دارد.

همچنین طی آخرین آمار ارائه شده شهر هرار - اتیوپی یکی از استانهای مسلمان نشین اتیوپی دارای 999 مسجد می باشد.

 

مساجد مهم اتیوپی:

مسجدعلی بن ابی طالب (ع)

سال تاسیس: 1983 میلادی برابر با سال 1975 اتیوپیایی

موقعیت: kolfe keranew sub city-addis ababa

 

مسجد  فاطمه الازهراء(س)

سال تاسیس: 1993 میلادی برابر با سال 1985 اتیوپیایی

موقعیت: Yecca sub city kebele-addis ababa

مساحت کل: 1500 متر مربع و زیر بنای 70 متر مربع

تاریخچه مختصر: در سال 1993 میلادی به همت آقای محمد علی مجاهد از رستوران داران منطقه و هزینه شخصی مسجد فوق در مجاور رستوران تاسیس شده است.

 

مسجد حسن بن علی بن ابیطالب (ع)

سال تاسیس: 1987 میلادی برابر با سال 1979 اتیوپیایی

موقعیت: Around Kolfe: infront of Muslims grave yard-addis ababa

 

مسجد حسین بن علی بن ابیطالب (ع)

سال تاسیس: 1949 میلادی برابر با سال 1941 اتیوپیایی

موقعیت: بازار مرکاتو بادری سفر- آدیس آبابا

تاریخچه مختصر: این مسجد به همت حاجی عبد الله ابوبکر شریف،ابراهیم شریف و احمد شریف از اهالی شهر هرار در سال 1956 بنا گردید.موقعیت استراتژیک این مسجد و واقع شدن آن در مرکز بزرگترین بازار آفریقا اهمیت صد چندانی را به آن بخشیده است. همانگونه که از تابلو مسجد نیز مشخص است در آینده نزدیک نسبت به بازسازی آن اقدام خواهد شد که شایسته است مسئولین ذیربط در کشورمان با عنایت به مزین بودن نام این مسجد به نام گرامی حضرت امام حسین (ع)، در بازسازی آن سهیم باشند.

 

مسجد حسن و حسین بن علی بن ابیطالب (ع)

سال تاسیس: 1973 میلادی برابر با سال 1965 اتیوپیایی

موقعیت: shagole Area-addis ababa

 

مسجد ابوطالب

سال تاسیس:  1995میلادی برابر با سال 1987 اتیوپیایی

موقعیت: Kolfa-addis ababa

 

مسجد هاشم

سال تاسیس: 1957 میلادی برابر با سال 1949 اتیوپیایی

موقعیت: ایستگاه اتوبوس ها-آدیس آبابا

 

مسجد نجاشی

سال تاسیس: 1988 میلادی برابر با سال 1980 اتیوپیایی

توسط آقای محمد عمدی یکی از تجار بزرگ آدیس آبابا تاسیس شد.

موقعیت: Yecca sub city kebele-addis ababa

 

مسجد ولو محمد

سال تاسیس: 1898 میلادی برابر با سال 1890 اتیوپیایی

توسط مهندس هندی مسلم به دستور مینیلیک

موقعیت: Yecca sub city kebele-addis ababa

تاریخچه مختصر: در عهد سلطنت امپراطور منلیک دوم شخصی هندی الاصل به نام محمد عبد الکریم قصری جهت امپراطور بنا نهاد و درعوض از پادشاه خواست مکانی بزرگ را جهت عبادت به وی اعطا نماید. در خواست مذکور پذیرفته شد وشخص یاد شده با تلاش فراوان مسجدی را درهمان مکان بنا نهاد که امروزه به نام مسجد ولو محمد معروف است. پس از گذشت چند دهه مدرسه دینی نیز به بنای این مسجد اضافه شد و بالاخره در سال 1993 میلادی این مسجد توسط شخصی به نام حاجی محمد احمد توره تجدید بنا گردید.

 

مسجد انور (بزرگترین مسجد آدیس آبابا)

سال تاسیس: بین سال های 1936 الی 1941 میلادی برابر با سال 1928 الی 1933 اتیوپیایی

موقعیت: بازار مرکاتو-آدیس آبابا

تاریخچه مختصر: به طور کلی مسجد انور محل تجمع مسلمانان اتیوپی علی الخصوص آدیس آبابا محسوب می گردد. اساس بنای این مسجد به زمان تسخیر این کشور توسط ایتالیایی ها در سال 1935 الی1941 برمی گردد. اشغالگران ایتالیایی به مقتضای زمان و در پی کسب حمایت مسلمانان این مسجد را به صورت نیمه تمام بنا نموده که پس از اتمام دوره اشغال، ساخت مسجد با همیاری مردم به اتمام رسید که با چالش های فراوانی نیز همراه بود.

چالش ها:

- با عنایت به اینکه این مسجد توسط اشغالگران بنا نهاده شده و نیمه تمام باقی مانده بود لذا اخذ مجوز جهت تکمیل بنا از حکومت بعدی که در واقع مخالف مسلمانان نیز بود امری بسیار مشکل می نمود.

- کمبود منابع مالی یک دیگر از مشکلات اساسی جهت تکمیل بنا بود.

- اعتراض مالکان اطراف مسجد مبنی بر الحاق بخشی از زمین شان به ساختمان مسجد

- استفاده غیر مسلمانان از بخشی از مکان مسجد به عنوان نگهداری زباله

- نبود سیستم فاضل آب، توالت، برق و سیستم بهداشتی در این منطقه

دلایل نام گذاری این مسجد به نام مسجد اعظم انور:

- واقع شدن این مسجد در منطقه ای به نام مرکاتو (بزرگترین بازار تجاری آفریقا)

- واقع شدن ترمینال اتوبوس رانی خارج شهری در این منطقه

- مساحت خود مسجد و زیبایی بنای آن در مقایسه با دیگر مساجد

- بهره مندی این مسجد از وجود علمای بزرگ دینی

- واقع شدن دفتر شورای مسلمانان اتیوپی در این مسجد به مدت چند سال

شایان ذکر است این مسجد با توجه به شهرت دیرینه خود به عنوان مسجد ملی مسلمانان اتیوپی لقب گرفته و همیشه مورد بازدید رهبران سیاسی و مذهبی قرار گرفته است.

...ادامه دارد

 

تهيه و تدوين: محمد رضا تارتار- کارشناس رایزنی فرهنگی سفارت ج.ا.ایران - آدیس آبابا

ارسالی: رايزني فرهنگي ايران در اتيوپی سال 1391ش.