کتابخانه ها و رسانه های شیعیان خوجه

  • کد خبر: 2556
  • منبع خبر: کتاب «شیعیان تانزانیا وضعیت دینی، فرهنگی و اجتماعی

خلاصه یکی از فعالیت های مهم خوجه های اثنی عشری طی سه دهه اخیر پایه گذاری کتابخانه های اسلامی ویژه اعضاء جوامع خوجه است.


کتابخانه های شیعیان خوجه

یکی از فعالیت های مهم خوجه های اثنی عشری طی سه دهه اخیر پایه گذاری کتابخانه های اسلامی ویژه اعضاء جوامع خوجه است. این اقدام در راستای ارتقاء سطح فرهنگی و پاسخ به نیازهای معنوی و عقیدتی آن ها صورت می گیرد و تقریبا بیشتر جوامع خوجه کتابخانه هایی دارند که کتاب، نشریه های علمی - فرهنگی و لوح های فشرده را دربر می گیرد. این مراکز کتابخانه ای طی چند سال گذشته گسترش چشمگیری یافته است و با داشتن سالن های مطالعه و خرید شمار زیادی کتاب های انگلیسی، اردو و گجراتی به مراکز فرهنگی مستقل تبدیل شده اند. در حال حاضر طرح تاسیس کتابخانه های بزرگ و مجهز در دستور کار خوجه ها قرار دارد. (همو، 77).

در حال حاضر کتابخانه التوحید در شهر زنگبار، یکی از مهم ترین کتابخانه های شیعیان خوجه در تانزانیا است و همه هزینه های آن را جماعات زنگبار و بلال میشن شاخه زنگبار تامین می کنند. کتابخانه التوحید در برگیرنده چند هزار جلد کتاب، روزنامه، مجله و لوح های فشرده به زبان های انگلیسی، عربی و سواحیلی است. با توجه به بافت مذهبی این جزیره، بیشتر کتاب ها در موضوع تاریخ و فرهنگ اسلام و اصول عقاید مذهب اهل بیت(ع) هستند. همچنین کتابخانه التوحید دارای بخش سمعی بصری است که تعداد زیادی کاست و نوارهای ویدئویی علمای شیعه را در اختیار علاقمندان می گذارد. التوحید یکی از معدود کتابخانه های اسلامی جزیره زنگبار است؛ از این روی همواره محل تمرکز گروهی از مسلمانان شیعه و سنی است که در پی بالابردن اطلاعات دینی خود هستند.

در این مرکز فرهنگی، میزگردهای دینی هم با حضور شیعیان بومی و پیروان مذاهب اهل سنت برگزار می شود و موضوع ها و مسائل گوناگون دینی در فضایی صمیمی به دور از هر گونه تعصب و بدبینی بررسی می شود. افزون بر آن کتابخانه التوحید محل برپایی گردهمایی ها و مناسبت های شیعی است و اندک خوجه های اثنی عشری و بومی های جزیره در این مراسم شرکت می کنند. کتابخانه التوحید از نظر اطلاع رسانی نیز یکی از کتابخانه های مهم زنگبار به شمار می رود و اگر اعضاء کتابخانه، کتاب یا منبع ویژه ای را درخواست کنند با کمک کمیته تبلیغ جماعت دارالسلام تهیه می شود و در اختیار آنان قرار می گیرد. التوحید در جزیره پمبا نیز شعبه دارد و بدین ترتیب اندک شیعیان این جزیره را زیر پوشش می گیرد. (عرب احمدی، 1389، 79).

کتابخانه مکتبه الثقلین یکی دیگر از کتابخانه های مهم شیعیان اثنی عشری در تانزانیا است که در برگیرنده صدها جلد کتاب به زبان های انگلیسی، عربی و سواحیلی است. این کتابخانه در مدرسه دینی اهل بیت(ع) للعلوم الاسلامیه در دارالسلام قرار دارد. (همو، 119). در آروشا کتابخانه شیعی دیگری به نام کتابخانه خاتم الانبیاء(ص) وجود دارد که تنها کتابخانه شیعی شهر است و در حدود پنجاه هزار جلد کتاب دارد. (همو، 164). در حال حاضر نبود کتابخانه مرکزی مجهز برای پژوهشگران و مبلغان شیعه در تانزانیا احساس می شود و راه اندازی کتابخانه مرکزی با فضای مناسب اولویت بالایی دارد.

 

رسانه های گروهی شیعیان خوجه

خوجه های اثنی عشری از دیرباز با تاسیس فدراسیون های منطقه ای و جهانی به ویژه پس از به وجود آمدن سازمان تبلیغی بلال مسلم میشن، اهمیت ویژه ای برای چاپ و انتشار کتاب و مجله قائل اند. آنان می کوشند از این راه افزون بر تحکیم و انسجام جماعات خود، افکار و مبانی اهل بیت علیهم السلام را میان دیگر مسلمانان منتشر کنند. از این روی طی سال های گذشته، اقدامات مهمی برای تاسیس چاپخانه و خرید دستگاه های پیشرفته چاپ انجام شده است. بعضی از شیعیان خیر در سال 1981 م تجهیزات چاپی مجهزی شامل ماشین چاپ و دوربین به موسسه بلال مسلم میشن اهدا کردند. این تجهیزات در سال 1990 م با افزودن کامپیوتر و لوازم پیشرفته مجهزتر شد و سازمان بلال مسلم میشن، توانست به کمک این تجهیزات صدها جلد کتاب و نشریات مختلف را چاپ و منتشر کند. پیشینه چاپ مجلات شیعیان خوجه در تانزانیا به اوایل قرن بیستم بازمی گردد. در سال 1924 م مجله سلسبیل که بیشتر مطالب آن در باره اسلام و مذهب تشیع و لزوم وحدت شیعیان خوجه اثنی عشر بود، به همت غلام حسین ولی محمد درسی منتشر شد و انتشار آن نوزده سال به طول انجامید. (عرب احمدی، 1389، 209).

 

نشریات و مجلات شیعیان خوجه

در حال حاضر نشریات متنوعی از سوی شیعیان خوجه منتشر می شوند که مهم ترین آن ها عبارتند از:

1-  ساماچار: این مجله ارگان رسمی فدراسیون آفریقا است که به زبان انگلیسی در دارالسلام منتشر می شود و علاوه بر تانزانیا در کنیا و اوگاندا نیز توزیع می گردد. مجله ساماچار کاملا مذهبی است و به موضوعات اسلامی مبتنی بر عقاید شیعه می پردازد. نماز، روزه، حج، ظهور حضرت مهدی(عج)، خمس و زکات از جمله موضوعاتی است که در هر شماره مورد بحث و بررسی قرار می گیرد. این مجله با شمارگان پنج هزار نسخه، هر سه ماه یک بار منتشر می شود و به هیچ عنوان به مسائل سیاسی ورود نمی کند و رویه ای محافظه کارانه دارد. (عرب احمدی، 1389، 295).

مجله نور: این مجله از سال 1963 م در قطع جیبی منتشر می شود و ارگان رسمی سازمان بلال مسلم میشن تانزانیا است. این مجله یکی از مهم ترین نشریات خوجه های اثنی عشری است و مقاله های ارزشمندی در باره اسلام، تشیع، علما و روحانیان شیعه، مراجع، شخصیت های با نفوذ خوجه و نیز وضعیت زندگی شیعیان خوجه در شرق آفریقا منتشر می کند. هزینه این نشریه از سوی فدراسیون شیعیان خوجه جماعت آفریقا پرداخت می شود و به طور رایگان در مراکز اسلامی تانزانیا توزیع می گردد.

مجله صدای بلال: این مجله نیز ارگان رسمی سازمان بلال مسلم میشن تانزانیا است که به زبان سواحیلی منتشر می شود. انتشار این مجله از سال 1965 م در مومباسا کنیا آغاز شد و در سال 1967 م محل انتشار آن به تانزانیا منتقل گردید. این مجله در هر شماره بخشی از فعالیت های تبلیغی سازمان بلال مسلم میشن را در کشورهای شرق آفریقا به تصویر می کشد و خوانندگان بسیاری به ویژه در میان بومیان شرق آفریقا دارد. (عرب احمدی، 1384، 295).

در کنار این نشریات که در تانزانیا به چاپ می رسد، نشریات جهانی خوجه های اثنی عشری نیز در تانزانیا توزیع می شود. مجله دورنما (Insight) نشریه ماهانه فدراسیون جهانی است که به گزارش فعالیت های فدراسیون در جهان می پردازد. دیگر نشریه مهم بین المللی شیعه (Shia International) است که به چاپ اخبار و گزارش هایی در باره شیعیان خوجه سراسر جهان و وضعیت اقتصادی و اجتماعی خوجه های شبه قاره هند، اروپا، آفریقا، آمریکای شمالی و اقیانوسیه می پردازد؛ این نشریه در کانادا منتشر می شود. همچنین سازمان بلال مسلم میشن و فدراسیون آفریقا در زمینه انتشار کتاب بسیار فعال هستند و می کوشند با انتشار کتاب های مناسب به گسترش فرهنگ اهل بیت(ع) در آفریقا بپردازند.

فدراسیون جهانی شیعیان خوجه اثنی عشری هنوز در زمینه تاسیس شبکه های رادیو و تلویزیون اقدام موثری انجام نداده است، گرچه خلاء آن در جلسات فدراسیون جهانی مطرح می شود. هزینه بسیار بالای تاسیس کانال های رادیو و تلویزیون ماهواره ای از موانع اصلی است و نداشتن کادر مجرب و قوی برای تهیه و تولید برنامه های اسلامی و شیعی نیز از دیگر مشکلات به شمار می آید.

با این وجود شیعیان خوجه تانزانیا برای رفع این مشکل تلاش زیادی انجام داده اند. در سال 1371ش دو نفر از خوجه های اثنی عشری مقیم تانزانیا شبکه ای تلویزیونی را در دارالسلام راه اندازی کردند که رفته رفته گسترش یافت و همه کشور را تحت پوشش قرار داد. این کانال تلویزیونی موسوم به تلویزیون دارالسلام (DTV)  تا اواخر این دهه به فعالیت خود ادامه داد، اما به دلیل هزینه بالا و نداشتن سودآوری و دیگر مشکلات به چند ایتالیایی فروخته شد. این شبکه در مدت فعالیت خود با پخش اذان، سخنرانی علما و دیگر برنامه های دینی و حذف صحنه های غیر اخلاقی فیلم های غربی، توجه بسیاری از شیعیان خوجه و دیگر مسلمانان را جلب کرد. با این حال به دلیل حمایت نشدن از سوی فدراسیون جهانی و فدراسیون آفریقا تعطیل شد. این کانال تلویزیونی نخستین تجربه جدی شیعیان خوجه در زمینه تاسیس شبکه ای ویژه  شیعیان بود. (عرب احمدی، 1389، 226).

همچنین طی چند سال گذشته، یک شبکه تلویزیونی کابلی با نام IBN در دارالسلام راه اندازی شد که شهر دارالسلام و نواحی اطراف آن را پوشش می دهد. این شبکه تحت پوشش نرم افزاری دائم رایزنی ایران است و با حمایت های مالی بنیاد العتره، برنامه های مختلف اسلامی و شیعی را پخش می کند. سخنرانی های مذهبی، علمی، مصاحبه با علما و شیوخ شیعه، سرودها و دعاهای مذهبی، قرآن و تبلیغات از جمله برنامه های این شبکه است. این شبکه پنجاه درصد از برنامه های خود را از شبکه بین المللی پرس تی وی ایران می گیرد و با ثبت مجوز رسمی دولت تانزانیا از اعتبار بالایی برخوردار است. (رنجبر شیرازی، 74). سازمان بلال میشن تانزانیا نیز در جهت تبلیغ مذهب اهل بیت(ع) هر روز به مدت یک ساعت، برنامه هایی را از شبکه های رادیویی سراسری و محلی این کشور پخش می کند.

 

وب سایت های شیعیان خوجه

از مهم ترین سایت های اطلاع رسانی وابسته به شیعیان تانزانیا می توان به موارد زیر اشاره کرد:

سایت کنفدراسیون شیعیان خوجه: در این وب سایت به آدرس: www.africafederation.org می توان در باره کنفدراسیون شیعیان خوجه اثنی عشری در آفریقا اطلاعات کاملی یافت. از جمله در باره مسئولین و فعالیت های کنفدراسیون و سازمان های وابسته همچون سازمان جوانان، سازمان زنان، سازمان بهداشت و غیره می توان اطلاعاتی را دریافت نمود. همچنین سایت اطلاعات با ارزشی در باره جماعات مختلف خوجه در آفریقا دارد و اخبار فدراسیون آفریقا نیز در آن منعکس می شود؛ می توان از طریق سایت به نهادهای وابسته نیز کمک مالی کرد.

سایت بلال مسلم میشن: برای دریافت اطلاعات از وب سایت رسمی سازمان بلال میشن تانزانیا، می توان به آدرس:  www.bilaltz.org مراجعه نمود که در آن فعالیت ها و اخبار این سازمان خیریه منعکس شده است و نیز می توان به این نهاد کمک مالی کرد.

 سایت سازمان ویپاز: سایت رسمی سازمان ویپاز تانزانیا به آدرس: www.wipahs.com  است که در آن می توان با جنبه های مختلف فعالیت ویپاز آشنا شد و به این سازمان کمک مالی کرد.

سایت تلویزیون IBN: سایت رسمی این شبکه تلویزیونی شیعیان تانزانیا به آدرس: www.ibn-tv.com است که می توان از طریق آن برنامه های این شبکه را نیز به صورت مستقیم تماشا کرد.

 

منبع: کتاب «شیعیان تانزانیا وضعیت دینی، فرهنگی و اجتماعی»، نوشته سید احمد سیدمرادی، ص 144- 140.