سازمان ها و مؤسسات اسلامي زيمبابوه

  • کد خبر: 1173
  • منبع خبر: رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران - حراره

خلاصه در حال حاضر چند سازمان اسلامي در كشور زيمبابوه فعاليت دارند. اكثر اين موسسات توسط سياه پوستان اداره می شوند و آنان سعی دارند از اين طريق اقليت مسلمان كشور را گرد هم آورده و تا حد امكان بين آنها وحدت و انسجامی پديد آورند.


كشور زیمبابوه در زمره كشورهای مسیحی جنوب آفریقا قرار دارد و به تعبیری حیاط خلوت مسیحیت و هیئتهای میسیونری به شمار می رود. بخش قابل توجهی از مردم این كشور از پیروان مذاهب مختلف دین مسیح محسوب می گردند و در حدود 30 تا 40 در صد از جمعیت زیمبابوه نیز همچنان پایبند به مذاهب بومی و سنتی خود می باشند.

دین اسلام با وجود گسترش در منطقه شمال، شرق و غرب آفریقا در منطقه جنوب آفریقا از پیشرفت قابل ملاحظه ای برخوردار نبوده است و به سبب موقعیت خاص این منطقه هنوز مسلمانان نتوانسته اند در كشورهای واقع در جنوب آفریقا جمعیت قابل ملاحظه ای را تشكیل دهند. از این رو صرفنظر از كشور آفریقای جنوبی، پیروان دین اسلام در كشورهای زیمبابوه، زامبیا، بوتسوانا، موزامبیك، مالاوی و غیره اقلیتهای نسبتاً كوچكی را در بر می گیرند.

كشور زیمبابوه نیز در این ارتباط از جمله كشورهایی محسوب می گردد كه مسلمانان هنوز نتوانسته اند در معادلات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی این كشور نقش مهمی را ایفا نمایند. در واقع باید گفت پس از كشتار وحشیانه مسلمانان ساكن این سرزمین در قرن پانزدهم و شانزدهم میلادی كه توسط سربازان پرتغالی صورت گرفت، پیروان دین اسلام دیگر نتوانستند در زیمبابوه امروزین حضوری فعال داشته باشند. بخش عمده مسلمانان فعلی ساكن در زیمبابوه نیز مهاجرانی از دیگر كشورها بویژه مالاوی را تشكیل می دهند. سایر مسلمانان فعلی هم در طی یك سده گذشته بتدریج در مناطق مختلف زیمبابوه سكونت یافته اند.

علاوه بر سیاه پوستان مسلمان، گروهی از آسیایی ها كه عمدتا هندی و پاكستانی الاصل می باشند نیز در طی یك قرن گذشته رهسپار این سرزمین شده اند. در كنار این گروه، برخی از بومیان زیمبابوه كه وارمبا خوانده می شوند نیز خود را در شمار جمعیت مسلمان زیمبابوه قلمداد می كنند. وارمبائی ها اگر چه خود را مسلمان می دانند ولی اطلاعات بسیار كمی از دین اسلام دارند و مسلمان بودن آنها نیز یادگاری از حضور اعراب مسلمان در سرزمین مادری آنان در قرن های چهاردهم و پانزدهم میلادی بوده است. اجداد وارمبایی های فعلی دین اسلام را از اعراب مسلمان آموخته و آن را با معتقدات و باورهای بومی خود تلفیق نمودند. امروزه دین اسلام در میان وارمبایی ها به عنوان بخش از فرهنگ و آداب و رسوم آنان محسوب می شود با این حال اطلاعات وارمبایی‌ها از اسلام بسیار كم است و وارمبائی ها را هر چند باید در زمره مسلمانان به شمار آورد ولی در حقیقت سطح آگاهی آنان از دین مبین اسلام بسیار ناچیز است و فرائض دینی خود را نیز بطور كامل انجام نمی‌دهند.

به هر صورت همان گونه كه ذكر شد پیروان دین اسلام در حال حاضر در زیمبابوه به دو بخش تقسیم می شوند. بخش اول را سیاه پوستان مهاجر از كشورهای همسایه بویژه مالاوی تشكیل می دهند. آنان در حال حاضر جمعیت عمده مسلمانان زیمبابوه را در بر می گیرند و در قالب برخی سازمان ها و گروه های اسلامی كماكان در صدد پویایی و تحرك هر چه بیشتر می باشند. گروه دوم را مسلمانان مهاجر آسیایی خصوصا هندی ها و پاكستانی ها و تنی چند از مسلمانان لبنانی به شمار می روند. این گروه اقلیت بسیار كوچكی از مسلمانان زیمبابوه محسوب می شوند.

مسلمانان سیاه پوست زیمبابوه علیرغم اینكه بخش اعظم پیروان دین اسلام در زیمبابوه را تشكیل می دهند ولی از نظر امكانات معیشتی و اقتصادی در فقر و مسكنت بسر می برند و بسیاری از آنان از مشكلات گوناگون كه بیشتر به وضعیت نامناسب اقتصادی آنان باز می گردد رنج می برند.

بسیاری از سیاه پوستان بومی در حال حاضر در روستاهای مختلف زیمبابوه زندگی كنند و گروهی از آنان در شهرهای مختلف پراكنده شده اند. بر خلاف آنها مسلمانان هندی بیشتر در شهرهای بزرگ زیمبابوه همچون حراره، بولاوایو و گوئرو زندگی می كنند و با توجه به اینكه بیشتر در گیر مشاغل گوناگون اقتصادی و تجاری می باشند. از موقعیت مادی خوبی نیز برخوردارند. با این حال بدلیل روحیه خاص هندی ها و عدم تمایل آنان به ایجاد ارتباط با بومیان، در حال حاضر مناسبات خاصی بین آنان و سایر مسلمانان كشور وجود ندارد و آنها اكثرا در مساجد خود گرد آمده و از اختلاط وارتباط با سیاه پوستان بومی پرهیز می ورزند.

در این تحقیق سعی شده است ضمن معرفی گروه ها و موسسات اسلامی فعلی زیمبابوه جایگاه و فعالیت دینی و مذهبی كنونی آنها به گونه ای مختصر و مفید بررسی شود.

 

سازمان های اسلامی زیمبابوه

در حال حاضر چند سازمان اسلامی در كشور زیمبابوه فعالیت دارند. اكثر این موسسات توسط سیاه پوستان اداره می شوند و آنان سعی دارند از این طریق اقلیت مسلمان كشور را گرد هم آورده و تا حد امكان بین آنها وحدت و انسجامی پدید آورند. مهم ترین سازمان های كنونی اسلامی زیمبابوه عبارتند از:

- شورای عالی امور اسلامی زیمبابوه

- مجلس العلماء زیمبابوه

- انجمن دعوت اسلامی اپورث

- سازمان امور خیریه اسلامی زیمبابوه

- سازمان جوانان مسلمان زیمبابوه

- سازمان زنان فاطمه الزهرا

- هیئت اسلامی كوئه كوئه

- آژانس مسلمانان آفریقا

كلیه این موسسات توسط دولت زیمبابوه به ثبت رسیده و در قالب شرح وظایف خاص خود فعالیت می كنند.

 

1- شورای عالی امور اسلامی زیمبابوه:

این سازمان در سال 1987 میلادی و با تلاش تنی چند از رهبران مسلمانان زیمبابوه فعالیت خود را آغاز نمود. در واقع هدف اصلی شورای عالی امور مسلمانان زیمبابوه از ابتدای تاسیس در برگرفتن تمامی پیروان دین مبین اسلام در زیمبابوه و تحكیم وحدت و اتحاد بین مسلمانان كشور بوده است. با این حال وجود برخی اختلاف نظرها بین رهبران بومی باعث شد كه شورای عالی به دو شاخه مستقل از هم تقسیم گردد. یكی از شعبات این مركز در حال حاضر در شهر حراره و تحت مدیریت شیخ اسماعیل تپانی قرار دارد و شعبه دیگر آن نیز در چیتونگیزا (CHITUNGWIZA) واقع شده است. شیخ علی توابی از شیوخ معتبر زیمبابوه مدیریت این شعبه را بر عهده دارد ودر چند منطقه زیمبابوه نیز دارای مراكزی می باشد.

اهداف مورد نظر شورای عالی امور اسلامی زیمبابوه (صرفنظر از تقسیم آن به دو شعبه)  عبارت است از:

- تشویق كلیه مسلمانان زیمبابوه به اتحاد، دوست داشتن یكدیگر و انجام وظائف اسلامی خویش بر اساس قرآن ( و حدیث )

- توسعه فعالیت های آموزشی در بین مسلمانان

- اعزام هیئت های تبلیغی به مراكز مختلف مسلمان نشین در راستای تحكیم وحدت مسلمانان و افزایش سطح آگاهی مسلمانان نسبت به دین اسلام

- هماهنگی جهت بهره گیری از توانایی شیوخ و ائمه جمعه و جماعات مساجد مختلف كشور در راستای اتحاد مسلمانان

- تلاش برای تاسیس مدارس اسلامی جهت توسعه فعالیت های آموزشی مسلمانان

- برگزاری مراسم و مناسبت های اسلامی و تلاش برای شركت دادن مسلمانان در این مراسم

لازم بذكر است هر چند در اثر دو شاخه شدن این سازمان برخی از اهداف شورای عالی امور مسلمانان دچار ركود شده است با این حال این شعبات همچنان فعالیت های اسلامی خود را ادامه می دهند.

 

2- سازمان مجلس العلماء

سازمان مجلس العلماء  زیمبابوه به عنوان موسسه ای خیریه در این كشور به ثبت رسیده است. مركز اصلی مجلس العلماء در آفریقای جنوبی قرار دارد و تاریخ این تاسیس آن به سال 1975 میلادی باز می‌گردد. لذا مجلس العلماء زیمبابوه در واقع شعبه ای از این مركز به شمار می رود.

مجلس العلماء در بر گیرنده چند مدرسه و مسجد در كشور زیمبابوه می باشد و گروهی از شیوخ محلی با این سازمان ارتباط دارند. مراكز آموزشی مجلس العلماء كه به نوجوانان دختر و پسر اختصاص دارند نیز طی سه دهه گذشته میلادی فعالیت خود را آغاز نموده‌اند.

مهم ترین مركز آموزشی این مركز معروف به اقراء دارالعلم در سال 1976 میلادی در واترفالز تاسیس گردیده است. این مركز در حال حاضر دارای دو مجتمع آموزشی مربوط به پسران و دختران می باشد. دانش آموزان پسری كه در مركز مزبور تحصیل می كنند ملزم به تحصیلی پنج ساله علوم اسلامی بوده و در عین حال دوره آموزشی تحصیلی تا سطح A LEVEL را نیز از طریق آكادمی اقرا‌،  سپری می نمایند. این آكادمی كالجی مستقل به شمار می رود كه رسما از وزارت آموزش و پرورش زیمبابوه مجوز فعالیت های آموزشی دریافت نموده است و در راستای اهداف سازمان مجلس العلماء فعالیت می كند.

دانش آموزان واجد شرایط در صورت كسب نتایج موفقیت آمیز علمی با هزینه مجلس العلماء برای ادامه تحصیل به خارج از كشور اعزام می شوند و گروهی از آنان به عنوان معلمان و ائمه جمعه و جماعات تحت آموزش های خاص قرار می گیرند.

تا كنون مجتمع آموزشی وابسته به مجلس العلماء زیمبابوه 24 حافظ قرآن تربیت كرده است و بسیاری از دانش آموزان آن نیز در حال حاضر به عنوان معلم علوم اسلامی در مراكز گوناگون اسلامی كشور فعالیت می كنند. این مركز همچنین دوره دو ساله علوم اسلامی را برای دختران تربیت داده است. آنان علاوه بر مطالعات اسلامی مهارت هایی همچون خیاطی، طراحی و دوره‌های فوق برنامه همچون ماشین نویسی و منشی گری را نیز فرا می گیرند. علاوه بر آن آكادمی اقراء از طریق یتیم خانه ای كه تاسیس نموده است برخی از كودكان یتیم و بی خانمان را نیز تحت پوشش خود قرار داده است و آنان در مدرسه ای كه در نزدیكی این كالج واقع شده است دوره مقدماتی آموزش و پرورش را سپری می نمایند.

مجلس العلماء زیمبابوه علاوه بر آن كتب اسلامی متعددی را چاپ و منتشر كرده است. جدای از آن تا كنون ده ها جزوه و بروشور در زمینه موضوعات مختلف اسلامی نیز توسط این سازمان چاپ و در اختیار علاقمندان قرار گرفته است. سازمان مزبور همچنین  هر هفته در نشریه ساندی میل مقاله ای را در ستون مخصوص خود تحت عنوان " قرآن كریم سخن می گوید " چاپ می نماید. مجلس العلما علاوه بر آن در جشن های بزرگ اسلامی نظیر عید فطر و عید قربان مقالاتی را در روزنامه هرالد منتشر می سازد.

 

3- مركز دعوت اسلامی اپورت

این سازمان در سال 1975 میلادی و متعاقب مهاجرت برخی از مسلمانان ساكن حراره به منطقه اپورث در حومه حراره تاسیس گردید. اپورث در 23 كیلومتری خارج در حراره قرار دارد و نام این مركز به سبب آنكه بنیانگذاران آن در این منطقه زندگی می كنند مركز دعوت اسلامی اپورث نام گرفته است. اهداف مورد نظر سازمان مزبور از بدو تاسیس عبارت بوده است از:

- تبلیغ اسلام در زیمبابوه

- تاسیس بیمارستان، كلینیك، مدارس، موسسات آموزشی، یتیم خانه و دیگر موسسات اسلامی در راستای بهبود وضعیت رفاهی مسلمانان

- چاپ و انتشار كتب و مجلات اسلامی

- ایجاد اتحاد بین موسسات مختلف اسلامی فعال در زیمبابوه

- تلاش در جهت ارتقاء سطح علمی دانش آموزان مسلمان از طریق اخذ بورسیه تحصیلی داخل و خارج برای آنان.

مركز اسلامی اپورث همه ساله مراسم گوناگونی را در مسجد خود برگزار می كند. مدرسه فعلی این سازمان در برگیرنده 25 دانش آموز است. اپورث همچنین تا چند سال پیش مجله ای به نام " حقیقت اسلام " را منتشر می كرد كه حاوی اطلاعاتی پیرامون وضعیت مسلمانان در زیمبابوه و سایر كشورهای جهان بود. شایان ذكر است در حال حاضر مركز اسلامی اپورث به دلیل كمبود بودجه فعالیت های خود را كاهش داده است. شیخ مصطفی چیریمبا بنیانگذار و رئیس این سازمان هم اكنون در صدد جذب كمك هایی از كشورهای اسلامی و مسلمانان متمول ساكن زیمبابوه است تا بتواند حداقل بخشی از اهداف مورد نظر خود را تحقق بخشد.

 

4- سازمان زنان فاطمه الزهرا (س)

این سازمان در واقع تنها مركز اسلامی متعلق به زنان بومی شیعه زیمبابوه است. سنگ بنای تاسیس سازمان زنان فاطمه الزهرا (س) به سال 1994 میلادی باز می گردد و زنان مسلمان این كشور كه در اوایل دهه 1990 میلادی در صدد احقاق خود بر آمده بودند با اندیشه تشكیل سازمانی كه در راستای اهداف آنان فعالیت نمایند با مساعدت رایزنی فرهنگی ج.ا. ایران این مركز را پدید آورند.

مدیر و بنیانگذار سازمان زنان فاطمه الزهرا (س) خانم زهرا ماكوینجا است و برنامه های روزمره آن از طریق هیئت امنا انجام می شود. این سازمان در پی تحقق اهداف ذیل می باشد :

- توسعه و گسترش دین اسلام

- تاسیس كودكستان هایی برای بهره گیری كودكان مسلمان در مناطق مسلمان نشین

- كمك به كودكان یتیم و زنان بیوه مسلمان

- برگزاری دوره های مطالعات اسلامی برای زنان مسلمان

- افزایش سطح مهارت های زنان مسلمان.

سازمان زنان فاطمه الزهرا در حال حاضر از فعالیت اسلامی خوبی برخوردار است و یكی از پر تحرك ترین سازمان های زنان زیمبابوه به شمار می رود. این مركز تاكنون دوره های موفقیت آمیزی در ارتباط با آموزش زنان مسلمان برگزار نموده است. علاوه بر آن سازمان زنان فاطمه الزهرا همه ساله مراسم و مناسبت های اسلامی همچون روز بزرگداشت مقام زن، جشن میلاد النبی و مراسم تولد و ارتحال ائمه اطهار (ع) را برگزار می نماید.

 

5- سازمان خیریه اسلامی زیمبابوه

این سازمان در سال 1998 میلادی توسط گروهی از مسلمانان بومی كشور تشكیل گردید. البته تاسیس سازمان خیریه اسلامی زیمبابوه با فراز و نشیب های زیادی همراه بود و سرانجام با همت چند تن از شیوخ مسلمان به مرحله عمل در آمد. این مركز هم اكنون با امكانات محدودی كه دارد مسلمانان و حتی غیر مسلمانان مستمند را تحت پوشش قرار می دهد . هدف آنان از ارائه كمك هایی به غیر مسلمانان تلاش برای جذب آنها به دین اسلام است. البته جدای از این هدف سازمان مزبور می تواند از امكانات دولت نیز در راستای فعالیت های خود بهره گیرد.

در حال حاضر سازمان خیریه اسلامی زیمبابوه علاوه بر تامین هزینه برخی از بیماران بستری در بیمارستان ها و پرداخت هزینه تحصیلی برخی از كودكان یتیم به برخی از فقرا نیز كمك هایی را ارائه می دهد. علاوه بر آن اخیراً این مركز برنامه اعطای وام به مستمندان را نیز آغاز نموده است. بر اساس این برنامه وام هایی بین 20 تا 40 هزار دلار زیمبابوه به اشخاص كه دچار مشكلات مادی حادی باشند پرداخت شده و این وام ها با بهره هفت درصدی بتدریج به صندوق مركز باز پرداخت می شود.

این سازمان در صدد اجرای برنامه های دیگری نیز می باشد. با این حال كمبود بودجه از موانع اصلی توسعه اقدامات آن محسوب می شود.

 

تهیه كننده: امیر بهرام عرب احمدی